SUN’IY INTELLEKT — TO‘SIQLARSIZ DUNYO KALITI: IMKONIYATI CHEKLANGAN SHAXSLAR UCHUN YANGI DAVR INKLYUZIYASI
Abstract
Ushbu maqola sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining nogironligi bor, imkoniyati cheklangan shaxslar hayotiga ta’sirini keng qamrovli tahlil qiladi. Unda SI ning ko‘rish, eshitish, harakatlanish va kognitiv cheklovlarni bartaraf etishdagi inqilobiy o‘rni ko‘rib chiqiladi. Maqolada Google Lookout, Microsoft Seeing AI, Project Relate kabi aniq misollar asosida raqamli vositalar orqali mustaqil hayot kechirish, ta’lim olish va mehnat bozoriga integratsiyalashuv imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, robototexnika, axloqiy me’yorlar va inklyuziv jamiyatni qurishdagi raqamli yechimlarning ahamiyati muhokama qilinadi.
References
1. Yuldasheva, G. (2023). O‘zbekistonda inklyuziv ta’lim va raqamli transformatsiya. Toshkent davlat pedagogika universiteti ilmiy to‘plami.
2. BMT (UN) Konvensiyasi: Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD). – Nogironligi bor shaxslar huquqlari va texnologik inklyuziya asoslari.
3. Google AI Research: Project Relate: Personalizing speech recognition for people with non-standard speech. – Nutqida nuqsoni bor shaxslar uchun SI yechimlari.
4. Microsoft Accessibility: AI for Accessibility: Empowering people with disabilities. – Microsoft’ning inklyuziv texnologiyalar bo‘yicha global loyihalari.
5. UNESCO: Artificial Intelligence in Education: Challenges and Opportunities for Sustainable Development. – SI ning inklyuziv ta’limdagi o‘rni bo‘yicha hisobot.
6. World Health Organization (WHO): World report on disability. – Dunyodagi nogironlik holati va texnologik ehtiyojlar bo‘yicha statistik ma’lumotlar.
7. International Labour Organization (ILO): Digital inclusion of people with disabilities. – Mehnat bozorida raqamli inklyuzivlik standartlari.
8. Treviranus, J. (2019). The Value of the Deviant: Why Inclusivity is Key to a Thriving Ecosystem. Toronto: OCAD University.
