« QORAQALPOQ TILINING TIBBIYOTDA TUTGAN O‘RNI »
Abstract
Ushbu maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasida qoraqalpoq tilining tibbiyot sohasidagi amaliy va ilmiy maqomi har tomonlama tahlil qilinadi. Tilning davlat tili sifatidagi huquqiy asoslari, tibbiy ta’limdagi ishtiroki, tibbiy terminologiyaning shakllanish bosqichlari, xalq tabobati va zamonaviy klinik amaliyotdagi integratsiyasi o‘rganilgan. Tadqiqotda qiyosiy-tarixiy, statistik va sotsiolingvistik metodlardan foydalanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, qoraqalpoq tili mintaqada tibbiy xizmat ko‘rsatishning asosiy vositalaridan biri bo‘lib, uning terminologik tizimi mahalliy va xalqaro atamalarning uyg‘unligi asosida rivojlanmoqda. Shu bilan birga, tilning tibbiyotda to‘liq ishlashiga to‘sqinlik qiluvchi omillar – terminologik yetishmovchilik, o‘quv adabiyotlarining cheklanganligi va amaliyotda tillararo interferensiya mavjud. Maqolada ushbu muammolarni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. Aymurzaeva J. Qoraqalpoq tili terminologiyasining shakllanishi. – Nukus: Qaraqalpaqstan, 2015. – 188 b.
2. Bekmuratov A. Tibbiyot terminlarining qoraqalpoq tilidagi izohli lug‘ati. – Nukus: Bilim, 2008. – 312 b.
3. Haugen E. Language Planning: Theory and Practice // The Ecology of Language. – Stanford University Press, 1972. – P. 287–312.
4. Maqbobov Q. Qoraqalpoq tilining izohli lug‘ati. 4 jildli. – Nukus: Qaraqalpaqstan, 1982–1984.
5. Qoraqalpog‘iston Respublikasining “Tillar to‘g‘risida”gi Qonuni. – Nukus, 2009. – 12 b.
6. QTI. 2023–2024 o‘quv yili hisoboti. – Nukus: QTI nashri, 2024. – 84 b.
7. Saparbaeva G. Tibbiyot terminlarining qiyosiy tipologiyasi (ingliz, rus, qoraqalpoq tillari misolida). Filol. fan. nomz. diss. avtoref. – Nukus, 2021. – 26 b.
8. Tleumuratova B. Xalq tabobati terminlarining lingvomadaniy aspektlari // Qaraqalpaq filologiyası máseleleri. – 2023. – №2. – B. 58–64.
9. Uzbekistan. Qoraqalpog‘iston Respublikasida davlat tilini rivojlantirish konsepsiyasi (2020–2030). – Toshkent: Adolat, 2020. – 32 b.
10. Özbekova D. Terminologiya va til siyosati: Estoniya tajribasi // Til va jamiyat. – 2022. – №4. – B. 42–49.
