Ekstremal choʻl sharoitlarida chorvachilikni rivojlantirish: qorakoʻlchilik, yaylovshunoslik ilm-fani hamda amaliyotining integratsiyalashuv muammolari va ularning innovatsion yechimlari
Qorakoʻlchilik va choʻl ekologiyasi ilmiy-tadqiqot institutining 95 yilligiga bag‘ishlangan xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari (2025-yil 19-sentyabr-Samarqand)
QORAKOʻLCHILIK VA CHOʻL EKOLOGIYASI ILMIY-TADQIQOT INSTITUTIDA ERISHILGAN ILMIY NATIJALAR
Qorakoʻlchilik va choʻl ekologiyasi ilmiy-tadqiqot instituti 95 yillik tarixga ega boʻlib, 1930-yil 26-oktyabrida Yer islohoti Xalq komissariatining 254-sonli boʻyrugʻi bilan Kattaqoʻrgʻon tajriba stansiyasi sifatida tashkil etilgan va 1935-yil 29 iyulda ilmiy-tadqiqot institutiga aylantirilgan.
ИЗОБРЕТАТЕЛЬСКАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ В НИИ КАРАКУЛЕВОДСТВА И ЭКОЛОГИИ ПУСТЫНЬ, ПОСВЯЩЕННАЯ 95 ЛЕТНЕМУ ЮБИЛЕЮ ИНСТИТУТА
В материалах представлены результаты изобретательской деятельности института за юбилейный период, раскрыты объекты интеллектуальной собственности, получившие охранные документы для правовой защиты изобретений, полезных моделей, сортов пустынных растений и заводских типов каракульских овец.
EKSTREMAL CHOʻL SHAROITLARIDA QORAKOʻL QOʻYLARINI URCHITISHDA GUL RASMINING ANIQLIGI BOʻYICHA SELEKSIYALASH SAMARADORLIGI
Maqolada adir sharoitida qoraqalpoq sur qoʻylarini gullarning joylashish rasmi boʻyicha maqsadli juftlash orqali olingan avlodlarda gul rasmini sifat jihatdan yaxshilash yoʻllari bayon qilingan. Shuningdek, tadqiqotlarda gul rasmi yondosh-konsentirik va yondosh-toʻgʻri boʻlgan naslli qoʻchqorlardan foydalanilib, ijobiy natijalarga erishilgan.
ТУРЛИ ЭКОЛОГИК ШАРОИТДА ҚОРАКЎЛ ҚЎЙЛАРИ СЕЛЕКЦИОН БЕЛГИЛАРИНИНГ ЎЗГАРУВЧАНЛИГИ
Мақолада қоракўл қўйлари селекцион белгиларининг турли экологик ҳудудларда намоён бўлиш, ўзгарувчанлик ва 30 кунлик ёш даврларигача сақланиш даражаларини ўрганиш йўналишидаги тадқиқот натижалари ёритилган.
ОСОБЕННОСТИ ПРОЯВЛЕНИЯ СЕЛЕКЦИОННЫХ ПРИЗНАКОВ У ЯГНЯТ СУР КАРАКАЛПАКСКОГО ПОРОДНОГО ТИПА
В работе представлены результаты исследований, направленных на выявление степени выраженности расцветки и длины завитков у потомства, полученного при гомогенном и гетерогенном подборе овец сур каракалпакского типа различных окрасов. Установлено, что характер подбора родителей и их окраска оказывают существенное влияние на проявление селекционных признаков у потомства. Так, гомогенный подбор овец окраски «Шамчирак» обеспечил значительно более высокий выход ягнят с ярко выраженной расцветкой (90,0±3,0%), что на 22,0–51,0% превышало показатели других вариантов подбора.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ МЕТОДОВ СЕЛЕКЦИИ КАРАКУЛЬСКИХ ОВЕЦ КАРАКАЛПАКСКОГО СУРА РАЗНЫХ ЭТОЛОГИЧЕСКИХ ТИПОВ
В статье представлены данные по изучению и совершенствованию методов селекции на основе обеспечения максимального использования биологического и продуктивного потенциала каракульских овец каракалпакского сура.
QORAQALPOQ SUR QOʻYLARINI DIFFERENSIYALANGAN JUFTLASHDAN OLINGAN AVLODLARNING JUN-TOLA SIFATI
Maqolada qoraqalpoq sur qoʻylarini rangbarangligi bo‘yicha juftlashdan olingan avlodlarda jun-tola sifatini baholash natijalari yoritilgan.
GULLARNING JOYLASHISH RASMIGA BOG‘LIQ HOLDA QORA RANGLI QORAKO‘L QO‘ZILARINING O‘SISH VA RIVOJLANISH KO‘RSATKICHLARI
Maqolada qora rangli qorako‘l qo‘zilarining tug‘ilgandagi tirik vazni va tana tuzilish indekslari qorako‘l gullarining joylashish rasmi bilan bog‘liq ravishda o‘rganilgan va mavzuga oid adabiyotlar tahlil qilingan.
TIRIK VAZN MAHSULDORLIKNI BELGILOVCHI ASOSIY KOʻRSATKICH
Ushbu maqolada qoʻylarning oʻsish xususiyatlariga ta’sir etuvchi omillar, ularning tirik vazni bilan mahsuldorlik xususiyatlari oʻrtasidagi korrelyatsiya koeffitsienti boʻyicha tadqiqotlar tahlil qilingan.
PROBIOTIK BILAN OZIQLANTIRILGAN NASLLI QOʻCHQORLARDAN OLINGAN AVLODLAR SIFATINI BAHOLASH
Maqolada naslli qorako‘l qo‘chqorlaridan olingan qo‘zilarning tirik vazni, gul tipi, gul sinfi, o‘rganish natijalari keltirilgan.
QASHQADARYO VILOYATINING TURLI EKOLOGIK HUDUDLARIDA QORAKOʻL QOʻZILAR TIRIK VAZNINING OʻZGARUVCHANLIGI
Ushbu maqolada Qashqadaryo viloyatining turli ekologik hududlarida urchitiluvchi qorako‘l sovliqlaridan olingan avlodlarda tirik vaznining o‘zgaruvchanligi va uning ilmiy asoslari o‘rin olgan.
EKSTRUDERLANGAN KONSENTRAT OZUQA BILAN OZIQLANTIRILGAN QORAKO‘L QO‘ZILARINING EKSTERER KO‘RSATKICHLARI
Maqolada turli jinsdagi qorako‘l qo‘zilarining turli yosh davrlarida eksterer ko‘rsatkichlari va ekstruderlangan “Barokat” yemining ta’sirini o‘rganish natijalari yoritilgan.
NUROTA ZAVOD TIPIGA MANSUB QORAQALPOQ SUR QORAKO‘L QO‘ZILARINING TIRIK VAZN DINAMIKASI
Maqolada turli rangbaranglikdagi qoraqalpoq sur qorako‘l qo‘zilarining tug‘ilgandagi, 20 kunligidagi va 4-4,5 oylik yoshdagi tirik vazni dinamikasini o‘rganish natijalari yoritilgan va tegishli xulosalar qilingan.
QIZILQUM SHAROITIDA BAYAD ZOTLI QOʻYLAR SUTINING KIMYOVIY TARKIBI
Mazkur maqolada Qizilqum choʻlining ozuqabop oʻsimlik turlari, ularning hosildorligi va Mongoliyadan keltirilgan bayad zotli qoʻylarning Navoiy viloyati sharoitida sutining kimyoviy tarkibi toʻgʻrisida maʻlumotlar bayon qilingan.
TAJRIBADAGI QOʻCHQORLAR TANA TUZILISH INDEKSLARINING YOSH DAVRLARI BOʻYICHA OʻZGARISHI
Ushbu maqolada jaydari zotiga mansub qo‘chqorlarni yosh davrlari bo‘yicha tana tuzilish indeks ko‘rsatkichlarining tahlili to‘g‘risida tajriba malumotlari keltirilgan.
TURLI ZOTGA MANSUB QOʻZILARNI GOʻSHT MAHSULDORLIGINI OSHIRISHDA VA SIFATINI YAXSHILASHDA SAQLASH TEXNOLOGIYASINI TAʼSIRI
Ushbu maqolada “Turli zotga mansub qoʻzilarni goʻsht mahsuldorligini oshirishda va sifatini yaxshilashda saqlash texnologiyasini taʼsiri” mavzusini yoritishda foydalaniladigan tadqiqot maqsadi, usulubi va kutiladigan natijalar haqida ma’lumotlar keltirilgan.
ЧЎЛ ОЗУҚАБОП ЎСИМЛИК НАВЛАРИ УРУҒЛАРИНИНГ 1000 ДОНАСИ МАССАЛАРИНИНГ УЛАРНИ ЕТИШТИРИШ ШАРОИТЛАРИГА ҚАРАБ ЎЗГАРИШИ
Мақолада турли минтақаларида етиштирилган чўл озуқабоп ўсимлик тур ва навлари уруғларининг асосий сифат кўрсаткичларидан бири бўлган 1000 донаси массасини ўрганишдан олинган маълумотлар баён қилинган. Аниқланганки, уруғларнинг ушбу кўрсаткичи тупроқ-иқлим шароитлари билан боғлиқ бўлиб, уруғчилик майдонларини барпо қилишда бу ҳолатни ҳисобга олишнинг мақсадга мувофиқлиги кўрсатилган.
ИННОВАЦИОННЫЕ ПОДХОДЫ ПО УПРАВЛЕНИЮ ПАСТБИЩАМИ ВГОРНЫХ И ПРЕДГОРНЫХ РЕГИОНАХ УЗБЕКИСТАНА
В статье представлена информация о методах планового использования пастбищ, предотвращение нагрузки на пастбища в условиях горных и предгорныхрегионов Ташкентской области. По результатам исследования было установлено, что все засухоустойчивые кормовые культуры, высаживаемые на семенных участках, являются многолетними, и их урожайность выше по сравнению с естественными пастбищными растениями.Это послужит улучшению пастбищ и играют решающую роль в смягчении последствий изменения климата.
ИССИҚҚА, СУВ ТАНҚИСЛИГИГА ЧИДАМЛИ БЎЛГАН ОҚЖЎХОРИНИНГ МАҲАЛЛИЙ ВА ХОРИЖИЙ НАМУНАЛАРИНИ СИНАШ ҲАМДА БАҲОЛАШ
Кейинги йилларда сув танқислиги, тупроқ шўрланиш даражасининг ортиб бориши, об-ҳавонинг кескин исиб кетиши каби иқлим ўзгаришларида бўлаётган муаммолар қишлоқ хўжалиги ерларида етиштириб олинадиган озуқабоп экинлардан ҳосилдорлигига салбий таъсирини кўрсатмоқда. Сув танқис ва тупроқлари шўрланган ҳудудларда озуқабоп экинлардан юқори ҳосил олиш орқали чорва моллари озуқа базасини яхшилаш мумкин. Бунинг учун оқжўхорининг маҳаллий ва хорижий нав, намуналарини экиб синаш ва баҳолаш муҳим аҳамиятга эга. Ушбу мақолада оқжўхорининг маҳаллий ва хориждан келтирилган нав, намуналарини синаш ва баҳолаш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ЧОРВАЧИЛИКДА ОЗУҚА БАЗАСИНИ МУСТАҲКАМЛАШДА ИҚЛИМ ЎЗГАРИШИГА ЧИДАМЛИ ОЗУҚАБОП ЭКИНЛАРНИ СИНАШ
Чорвачилик тармоқларини муваффаиятли ривожлантиришда авваломбор озуқа базаси яхши бўлиши талаб этилади. Озуқа базаси қишлоқ хўжалиги ерларида етиштириб олинадиган озуқабоп экинлар ҳосилдорлигига боғлиқ ҳисобланади. Кейинги йилларда кузатилаётган сув танислиги, тупроқ шўрланиши ҳамда об-ҳавонинг изиб кетиши каби иқлим ўзгаришлари озуқабоп экинлар ҳосилдорлигига ҳам ўз таъсирини кўрсатмоқда. Чорва моллари озуқа базасини мустаҳкамлаш учун ҳар бир гектар ердан етиштириб олинадиган озуқа бирлигини оширишда иқлим ўзгаришларига чидамли бўлган янги навларни яратиш бўйича селекция ишларини ривожлантириш керак бўлади. Бунинг учун иқлим ўзгаришлариа чидамли озуабоп экинларнинг хорижий нав, намуналарини ўрганиш фойдадан ҳоли эмас. Ушбу мақолада озуабоп экинларнинг хориждан келтирилган ҳар хил нав, намуналарини бошпоя баландлиги кўрсаткичларини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ЧOPВАЧИЛИКДА ОЗУҚА БАЗАСИНИ МУСТАҲКАМЛАШДА МАККАЖЎХOPИНИНГ БОШПОЯ БАЛАНДЛИГИ
Чорвачилик тармоқларини муваффақиятли ривожлантиришда озуқа базаси муҳим аҳамиятга эга. Озуқа базасини мустаҳкамлашда маккажўхори энг муҳим озуқабоп экинлардан бири саналади. Маккажўхоридан юқори ҳосил олишда бошпоя баландлиги ва диаметри муҳим кўрсаткичлардан ҳисобланади. Маккажўхори ҳар хил муддатларда экилганда ўсиб ривожланиши, жумладан бошпоя баландлиги ҳар хил бўлиши мумкин. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил муддатларда экилганда бошпоя баландлиги ва диаметри кўрсаткичларини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ТУРЛИ МУДДАТЛАРДА ЭКИЛГАН МАККАЖЎХOPИДА БАРГЛАР СОНИ ЎЗГАРУВЧАНЛИГИ
Чорвачилик тармоқларини ривожлантиришда озуқа базаси муҳим аҳамиятга эга. Озуқа базасини мустаҳкамлашда маккажўхори юқори ҳосилдор экинлардан бири саналади. Маккажўхори экинидан чорва моллари учун силос ва бошқа турдаги озуқалар тайёрланади. Силос сифати ва ейилувчанлиги яхши бўлишида маккажўхори ўсимлигидаги барглар сони муҳим аҳамиятга эга ҳисобланади. Маккажўхори ҳар хил муддатларда экилганда ўсиб ривожланиши, жумладан барглар сони ҳам ҳар хил бўлиши мумкин. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил муддатларда экилганда барглар сони кўрсаткичлари ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ТУРЛИ МУДДАТЛАРДА ЭКИЛГАН МАККАЖЎХOPИДА БАРГЛАР ШАКЛЛАНИШИ
Чорва моллари маҳсулдорлигини яхшилашда озуқа базаси муҳим аҳамиятга эга. Чорва молари учун озуқа сифатида силос тайёрлашда кўпинча маккажўхори экинидан фойдаланилади. Маккажўхори ўсиб ривожланишида, уни чорва моллари учун озуқа сифатида фойдаланишда ўсимликда барг пластинкасининг шаклланиши, яъни унинг узунлиги ва эни муҳим кўрсаткичлардан саналади. Маккажўхори ҳар хил муддатларда экилганда ўсиб ривожланиши, жумладан барглар шаклланиши, унинг ҳажм кўрсаткичлари ҳам ҳар хил бўлиши мумкин. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил муддатларда экилганда барглар узунлиги ва эни кўрсаткичларини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ЧОРВАЧИЛИКДА ОЗУҚА БАЗАСИНИ МУСТАҲКАМЛАШ МАҚСАДИДА ТУРЛИ МУДДАТЛАРДА ЭКИЛГАН МАККАЖЎХOPИДА СЎТАЛАР ШАКЛЛАНИШИ
Чорвачиликни ривожлантириш борасида озуқа базаси муҳим омиллардан бири ҳисобланади. Озуқа базасини мустаҳкамлашда маккажўхори экинидан кенг фойдаланилади. Маккажўхори дони тўйимли озуқалар таркибидаги асосий компонентлардан бўлиб, унинг донидан турли озуқалар тайёрланади. Маккажўхори дон ҳосилдорлигида, ётиб қолишга бардошлилигида ўсимликдаги сўталар сони ва жойлашиш баландлиги муҳим аҳамиятга эга. Маккажўхори ҳар хил муддатларда экилганда ўсиб ривожланиши, жумладан сўталар шаклланиши, бир ўсимликдаги ўртача сўталар сони, биринчи сўтанинг жойлашиш баландлиги ҳам ҳар хил бўлиши мумкин. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил муддатларда экилганда бир ўсимликдаги сўталар сони ва биринчи сўта жойлашиш баландлиги кўрсаткичларини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ЧOPВАЧИЛИКДА ОЗУҚА БАЗАСИНИ МУСТАҲКАМЛАШДА МАККАЖЎХOPИНИНГ БОШПОЯ ТУЗИЛИШИ ВА АҲАМИЯТИ
Чорвачиликни ривожлантиришда озуқа базаси муҳим аҳамиятга эга. Озуқа базасини мустаҳкамлашда маккажўхори энг муҳим озуқабоп экинлардан бири саналади. Маккажўхоридан юқори ҳосил олишда бошпоя баландлиги ва диаметри муҳим кўрсаткичлардан ҳисобланади. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил кўчат қалинлигида экилганида бошпоя баландлиги ва диаметри кўрсаткичларини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ЧOPВАЧИЛИКДА ОЗУҚА БАЗАСИНИ МУСТАҲКАМЛАШДА МАККАЖЎХOPИ ЎСИМЛИГИДА БАРГЛАР СОНИ
Чорвачиликни соҳалари ривожида озуқа базаси муҳим аҳамиятга эга. Чорва моллари учун сифатли силос тайёрлашда маккажўхори муҳим озуқабоп экинлардан бири саналади. Маккажўхоридан сифатли силос тайёрлашда барглар сони муҳим кўрсаткичлардан ҳисобланади. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил кўчат қалинлигида экилганда барглар сонини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ЧOPВАЧИЛИКДА ОЗУҚА БАЗАСИНИ МУСТАҲКАМЛАШДА МАККАЖЎХOPИ ЎСИМЛИГИНИНГ БАРГ САТҲИ
Чорвачиликни соҳалари мувафақиятли ривожида озуқа базаси муҳим аҳамиятга эга. Чорва моллари учун сифатли силос тайёрлашда маккажўхори муҳим озуқабоп экинлардан бири саналади. Маккажўхоридан сифатли силос тайёрлашда ўсимлик барг сатхи ҳам муҳим кўрсаткичлардан ҳисобланади. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил кўчат қалинлигида экилганда барг сатҳини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ОЗУҚА БАЗАСИНИ МУСТАҲКАМЛАШДА МАККАЖЎХOPИ ДОН ҲОСИЛДОРЛИГИ
Чорва моллари учун маккажўхори дони ва поясидан турли хил озуқалар тайёрланади. Тўйимли омухта ем тайёрлашда маккажўхори донидан кенг фойдаланилади. Омухта ем чорва моллари маҳсулдорлигини яхшилашда муҳим аҳамиятга эга. Маккажўхори дон ҳосилдорлигини оширишда энг мақбул кўчат қалинлигида экишга аҳамият қаратиш керак бўлади. Бунинг учун маккажўхорини ҳар хил кўчат қалинлигида экиш ва дон ҳосилдорлигини таҳлил қилиш зарур. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил кўчат қалинлигида экилганда дон ҳосилдорлигини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ЧОРВА ОЗУҚА БАЗАСИНИ МУСТАҲКАМЛАШДА МАККАЖЎХOPИ КЎК МАССА ҲОСИЛДОРЛИГИ
Чорвачилик тармоқлари ривожида озуқа базаси муҳим аҳамиятга эга. Чорва моллари учун маккажўхори поясидан силос ва турли хил озуқалар тайёрланади. Маккажўхори кўк масса ҳосилдорлигини оширишда энг мақбул кўчат қалинлигида экишнинг аҳамияти катта ҳисобланади. Юқори ҳосил олишда маккажўхорини ҳар хил кўчат қалинлигида экиш ва кўк масса ҳосилдорлигини таҳлил қилиш керак бўлади. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил кўчат қалинлигида экилганда кўк масса ҳосилдорлигини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
OZUQABOP EKINLARNI HOSILDORLIGINI OSHIRISHDA BIOGUMUSNING AHAMIYATI
Biogumus-organik qishloq xoʻjaligida tuproq unumdorligini oshirish va oʻsimliklarning sogʻligʻini yaxshilashda keng qoʻllaniladigan tabiiy oʻgʻit. Biogumus ishlab chiqarishning samarali usuli sifatida Coliforniya qizil yomgʻir chuvalchanglari (Eisenia fetida) yordamida organik chiqindilarni qayta ishlash texnologiyasi qishloq xoʻjaligida barqaror rivojlanishni ta’minlashda muhim rol oʻynaydi. Ushbu maqolada Coliforniya qizil yomgʻir chuvalchanglari yordamida biogumus ishlab chiqarish texnologiyasining ilmiy asoslari va amaliy yondashuvlari tahlil qilinadi.
ЧОРВАЧИЛИКДА ОЗУҚА БАЗАСИНИ МУСТАҲКАМЛАШДА ОРАЛИҚ МУДДАТДА ЭКИЛАДИГАН БОШОҚЛИ ЭКИНЛАР
Чорва молларини тўлақонли озиқлантиришда авваламбор озуқа базаси яхши бўлиши бўлиши керак. Озуқа базасини яхшилашда оралиқ экин сифатида бошоқли экинларни экиб етиштириш мақсадга мувофиқ. Оралиқ экинлар бир майдондан икки марта ҳосил олиш имкониятини яратади ва шунинг ҳисобига ҳар бир гектар ердан олинадиган озуқа бирлиги ҳажмини оширишга хизмат қилади. Кузги муддатда оралиқ экин сифатида экинлардан бири жавдар ҳисобланади. Жавдарни дон учун етиштиришда энг мақбул кўчат қалинлигини аниқлаш долзарб аҳамиятга эга ҳисобланади. Ушбу мақолада жавдарнинг Шалола навини ҳар хил меъёрларда экилганда ўсимликлар ўртача бошпоя баландлиги кўрсаткичларини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ДУККАКЛИ ЭКИНЛАРНИНГ МАҲАЛЛИЙ ВА ХОРИЖИЙ НАМУНАЛАРИНИ АЙРИМ ҚИММАТЛИ ХЎЖАЛИК БЕЛГИЛАРИ
Дуккакли экинлар, айниқса беда экини қишлоқ хўжалиги ерларидан самарали фойдаланиш ҳамда чорвачиликда озуқа базасини яхшилашда муҳим дуккакли экинлардан ҳисобланади. Беда дуккакли сифатида чорва моллари учун тўйимли, сервитамин озуқабоп экин сифатида кенг фойдаланилади. Беданинг юқори ҳосилдор янги навларини яратишда хорижий намуналарни синаш ва уларни селекция ишларига жалб қилиш ҳам долзарб аҳамиятга эга. Ушбу мақолада беданинг хориждан келтирилган ҳар хил нав, намуналарини бошпоя баландлиги кўрсаткичларини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
Чорвачиликда озуқа базасини яхшилашда кузги бошоқли экинлар ҳам муҳим аҳамият касб этади. Бошоқли экинлардан жавдари экини ҳам озуқа экини сифатида экиб етиштириб келинади. Жавдар экинидан кўпроқ ҳосил олишда бошпоя баландлиги муҳим кўрсаткичлардан ҳисобланади. Жавдар экини ҳар хил муддатларда экилганда ўсиб ривожланиши, жумладан бошпоя баландлиги ҳар хил бўлиши мумкин. Ушбу мақолада жавдарнинг Шалола навини ҳар хил муддатларда экилганда бошпоя баландлиги кўрсаткичларини ўрганиш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
ОЗУҚАБОП ЭКИНЛАРНИНГ ХОРИЖИЙ НАМУНАЛАРИНИ СИНАШ ВА БАҲОЛАШ
Кейинги йилларда тупроқ шўрланиш даражаси ортиб бориши, сув танқислиги каби муаммолар қишлоқ хўжалиги ерларида етиштириб олинадиган озуқабоп экинлардан ҳосилдорлигига салбий таъсирини кўрсатмоқда. Тупроғи шўрланган ва сув танқис ҳудудларда озуқабоп экинлардан юқори ҳосил олиш орқали чорва моллари озуқа базасини яхшилашда озуабоп экинларнинг хорижий нав, намуналарини экиб синаш ва баҳолаш муҳим аҳамиятга эга. Ушбу мақолада озуабоп экинларнинг хориждан келтирилган нав ва дурагайларини синаш ва баҳолаш натижасида олинган маълумотлар келтирилган.
АҚЧАСОЙ ТИПИДАГИ ҚЎЙЛАРНИНГ ЭКСТЕРЬЕР ХУСУСИЯТЛАРИ
Мақолада гўшт-ёғ маҳсулдорлик йўналишидаги янги Ақчасой типига эга қўйларнинг 18 ойлик ёшида экстерьер хусусиятлари, соф жайдари зотли қўзиларникига нисбатан юқори бўлганлиги келтирилади. Бу натижалар янги Ақчасой типидаги қўзилар экстерьер хусусиятлари яъни тана ўлчамлари ва шу асосда ҳисобланган тана индекслери бўйича гўшт йўналишидаги қўйларнинг меъёр талабларига жавоб берганлиги, уларнинг гўшт хилига мансуб эканлигини билдиради.
ГЎШТ-ЁҒ МАҲСУЛДОРЛИК ЙЎНАЛИШИДАГИ АҚЧАСОЙ ТИПИГА МАНСУБ ҚЎЙЛАРНИНГ ТИРИК ВАЗНИ
Мақолада гўшт-ёғ маҳсулдорлик йўналишидаги янги Ақчасой типига мансуб қўзиларнинг жинсидан қатъий назар барча ёш даврларида тирик вазн кўрсаткичлари, соф жайдари зотли қўзиларникига нисбатан юқори бўлганлиги бўйича маълумотлар келтирилади. Бу натижалар янги Ақчасой типидаги қўзилар мақбул маҳсулдорлик типи талабларига жавоб берганлигидан ва келгусида чуқур танлаш ва саралаш ишларини олиб бориб, гўшт йўналишидаги янги зотни яратишга замин яратишга хизмат қилади.
Мақолада отларни ҳар йили октябрь-ноябрь ойларида бонитировкадан ўтказиш тамойиллари батафсил ёритилган. Бонитировка деганда селекция-наслчилик ишларининг муҳим шакли эканлиги, мавжуд зотларни такомиллаштириш ва янги зотларни яратиш мақсадида зотдор қишлоқ хўжалик ҳайвонларини мажмуавий (комплекс) баҳолаш тушунилиши баён этилган, яъни йилқичиликда бонитировкалаш деганда отларни комплекс белгилари бўйича баҳолаш асосида уларнинг насл қийматиини аниқлаш тушунилади.
Мақолада экстерьер тушунчасига таъриф берилади, унинг йилқичиликдаги аҳамияти, отларда экстерьер умумий тана тузилиши ва иш қобилияти, скелет ва мускулларининг тузилишига боғлиқлиги баён қилинган. Шунингдек, илк маротаба экстерьер тушунчаси ким томонидан қачон қўлланилганлиги, уни қўллаш шакллари, отларнинг ташқи тузилишига қараб уларнинг кучлилигини, юриш ва чопиш тезлигини, иш қобилиятини аниқлаб бўлмаслиги, бу хусусиятларни аниқ билиш учун уларни махсус синаб кўриш ёки хўжалик ишларида узоқ вақт кузатиб юриш кераклиги, уларнинг экстерьерига қараб, насл қолдириш хусусиятига тўлиқ баҳо бериб бўлмаслиги тўғрисида батафсил ёзилган.
ОТЛАРДА ИНТЕРЬЕР КЎРСАТКИЧЛАРИНИ ЎРГАНИШНИНГ ИЛМИЙ-АМАЛИЙ АҲАМИЯТИ
Мақолада отларда интерьер кўрсаткичларини ўрганишнинг илмий-амалий аҳамияти батафсил баён қилинган.Интерьер сўзи французча бўлиб, (интерьер) – ички тузилиш маъносини англатади. Организмнинг ички физиологик, анатомик, гистологик, биохимиявий хусусиятлари йиғиндиси унинг конституцияси билан маҳсулдорлик йўналиши боғлиқлиги интерьери дейилади. Шунингдек, отни морфологик, физиологик хусусиятларини ўрганиш орқали ички органларнинг структурасини билиб олиш, орган ва тўқималарнинг бир-бирига мутаносиб ривожланиши тартибини аниқлаш муҳим аҳамият касб этиши келтирилган.
YOSH PARRANDALARNI ORGANIK OZUQA QOʻSHIMCHALARI BILAN OZIQLANTIRISHNING AHAMIYATI
Qora askar pashshasi (Hermetia illucens) lichinkalari qishloq xơjalik hayvonlari va barcha turdagi parrandalarni oziqlantirishda muhim innovatsion ozuqa manbai hisoblanadi. Bu lichinkalar yuqori protein, lipid va boshqa ozuqa moddalari bilan boyitilgan boʻlib, yosh mollarni va barcha turdagi parrandalar jơjalarini parvarishlashda samarali ahamiyatga ega. Mazkur maqolada qora askar pashsha lichinkalari bilan tuxum yoʻnalishidagi joʻjalarni oziqlantirishning ilmiy asoslari, afzalliklari va amaliy tatbiqlari oʻrganilgan.
UY SHAROITIDA G‘OZLARNI PARVARISHLASH TEXNOLOGIYASI
Maqolada g‘ozlarni tomorqalarda va fermer xo‘jaliklarida parvarishlash yo‘llari va ulardan sifatli mahsulotlar olish jarayoni yoritilgan. G‘ozlarni samarali parvarishlash uchun ularni saqlash va asrash jarayonlarini tashkil etish hamda balanslashgan ozuqa ratsionlaridan foydalanish muhim ahamiyatga ega.
ТУРКИЯДАН ИМПОРТ ҚИЛИНГАН АНГОР ЗОТЛИ ОНА ЭЧКИЛАРДАН ТУҒИЛГАН АВЛОДЛАРНИНГ ТИРИК ВАЗН КЎРСАТКИЧЛАРИ
Тадқиқотда Туркия селекциясига мансуб ангор зотли она эчкилардан туғилган улоқларнинг турли ёш даврларида тирик вазн кўрсаткичлари келтирилган. Тадқиқот натижаларига кўра эркак улоқларнинг ўсиш суръати урғочи улоқларникига нисбатан юқори эканлиги аниқланди. Бу Туркия селекциясига мансцб ангор зотли эчки авлодлари Ўзбекистоннинг иссиқ иқлим шароитида юқори тирик вазн кўрсаткичлари билан тавсифланганлигини кўрсатади.
TUXUM YO‘NALISHIDAGI DOMINANT D-149 TOVUQLARINING MAXSULDORLIK XUSUSIYATLARI HAQIDA
Mustaqil O‘zbekiston o‘z xalqi tanlab olgan yo‘l ochiq, erkin bozor iqtisodiyotiga asoslangan odil jamiyat, kuchli demokratik xuquqiy davlat qurish yo‘lidan bosqichma-bosqich olg‘a bormoqda. Ushbu yo‘nalishda respublikamiz qishloq xo‘jalik xodimlari va mutaxassislari xalqimizni yetarli miqdordagi sifatli qishloq xo‘jalik mahsulotlari, jumladan yetti xazinaning biri bo‘lgan parrandachilik mahsulotlari bilan ta’minlash sohasida ham o‘zlarining samarali mehnatlari bilan hissalarini qo‘shib kelishmoqda. Bu respublika qishloq xo‘jaligida olib borilayotgan siyosatning umumiy ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Axolini sifatli oziq –ovqat mahsulotlariga bo‘lgan talabini qondirish muhim ahamiyatga ega. Bu masalani xal etishda parandachilikning o‘rni beqiyosdir, chunonchi bu tarmoq qishloq xo‘jaligi rivojlangan davlatlarda keng yo‘nalishga egadir.