Methods of applying innovative and digital technologies in the educational system
The Proceedings of the scientific conference on multidisciplinary research are an electronic conference series. The materials of this conference publish the original research work presented by the conference participants.
O‘ZBEK MAKTABLARIDA ALISHER NAVOIY HAYOTI VA LIRIK MEROSINING O‘QITILISHI
Ushbu maqolada A.Navoiy hayoti va ijodining maktab darsliklarida o‘qitilishi,ajratilgan akademik soatlar, e’tibor qaratilishi lozim bo‘lgan muhim masalalar haqida ma’lumotlar berilgan.
ONA TILI DARSLARIDA EGA VA UNING IFODALANISHI MAVZUSINI O’QITISH
Maqolada Ona tili darslarida ega va uning ifodalanishi mavzusini o’qitishda qo’llanuvchi metodlar mavzusi bo‘yicha uslubiy metodik ta’limot keltirildi.
“KONSEPTUAL JADVAL” METODI ORQALI KIMYO FANIDA NAZARIY BILIMLARNI MUSTAHKAMLASH
Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida kimyo fanini o‘qitishda laboratoriya sharoiti, asbob-uskunalar va reaktivlar yetishmagan holatlarda samarali qo‘llash mumkin bo‘lgan “Konseptual jadval” metodining didaktik va metodik ahamiyati yoritilgan. Ushbu metod orqali o‘quvchilarning nazariy bilimlarini tizimli ravishda mustahkamlash, mavzularni chuqur tahlil qilish hamda jamoa bo‘lib ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirish imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan. Maqolada 8-sinf kimyo kursidagi “Galogenlar”, “Biogen elementlar va ularning tirik organizmdagi ahamiyati” mavzulari misolida konseptual jadvalni dars jarayonida qo‘llash usullari, baholash mexanizmlari va o‘quvchilarning bilish faoliyatiga ta’siri tahlil qilingan. “Konseptual jadval” metodi o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, o‘z fikrini erkin bayon qilish, tahliliy yondashuv va fanlararo integratsiyani shakllantirishda samarali pedagogik vosita ekanligi ilmiy asoslangan.
TALABALAR AKADEMIK MUVAFFAQIYATINING PEDAGOGIK VA PSIXOLOGIK DETERMINANTLARI
Mazkur tezisda oliy ta’lim muassasalarida tahsil olayotgan talabalarning akademik muvaffaqiyatiga ta’sir etuvchi pedagogik va psixologik determinantlar tizimli ravishda tahlil qilingan. Tadqiqotda akademik muvaffaqiyat tushunchasining mazmuni, ta’lim jarayonini tashkil etish sifati, o‘qituvchi shaxsiyati, o‘quv muhiti kabi pedagogik omillar hamda motivatsiya, emotsional barqarorlik, kognitiv qobiliyatlar va o‘rganish strategiyalari kabi psixologik omillarning akademik natijalarga ta’siri yoritilgan. Pedagogik va psixologik determinantlarning o‘zaro uyg‘unligi akademik muvaffaqiyatni ta’minlashning muhim sharti ekanligi ilmiy asoslangan.
O‘QUVCHILARGA O‘TKAZGICHLARNI KETMA-KET VA PARALLEL ULASHNI O‘RGATISH
Mazkur maqolada umumta’lim maktablari va kasb-hunar ta’lim muassasalarida o‘quvchilarga elektr o‘tkazgichlarni ketma-ket va parallel ulashni o‘rgatish jarayoni ilmiy-metodik nuqtayi nazardan tahlil qilingan. Unda elektr zanjirining asosiy elementlari, tok kuchi, kuchlanish va elektr qarshiligi tushunchalarining o‘zaro bog‘liqligi ochib berilgan hamda o‘tkazgichlarni turli usullarda ulashning fizik mohiyati yoritilgan. Maqolada mazkur mavzuni o‘qitishda nazariy bilimlarni amaliy mashg‘ulotlar, tajribalar, vizual sxemalar va muammoli vaziyatlar bilan uyg‘unlashtirishning ahamiyati asoslab beriladi. Shuningdek, zamonaviy pedagogik texnologiyalar, fanlararo integratsiya va differensial yondashuvlar orqali o‘quvchilarning texnik tafakkuri, mantiqiy fikrlashi hamda mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan.
HARBIY XIZMATCHILAR UCHUN ISSIQLIK SAQLAYDIGAN POYABZALGA QO‘YILADIGAN TALABLAR
Maqolada harbiy xizmatchilar uchun maxsus poyabzal ishlab chiqarishga qo'yiladigan asosiy talablar ko'rib chiqiladi, ular quyidagilarni ta'minlashi kerak: kiyish qulayligi, himoya xususiyatlari, aşınmaya bardoshliligi, ta'mirlanishi, qulayligi, qulayligi, gigiyena va boshqalar.
ROLAN BART SEMIOTIK NAZARIYASI: MATN, BELGI VA MADANIY MA’NO TALQINI
Mazkur ilmiy maqolada XX asr gumanitar tafakkurining yetuk namoyandasi Rolan Bartning semiotik nazariyasi keng qamrovda tahlil qilinadi. Tadqiqotda Bartning belgi haqidagi qarashlari, denotatsiya va konnotatsiya konsepsiyasi, mifologiya nazariyasi, intermatnlik muammosi hamda “muallif o‘limi” g‘oyasi izchil ilmiy yondashuv asosida o‘rganiladi. Shuningdek, Bart semiotikasining adabiyotshunoslik, madaniyatshunoslik va zamonaviy diskurs tahlilidagi metodologik ahamiyati ochib beriladi. Maqolada qiyosiy, tavsifiy va interpretativ metodlardan foydalanilgan bo‘lib, natijada Rolan Bart nazariyasining zamonaviy gumanitar fanlar rivojidagi o‘rni asoslab beriladi.
OILADA BOLALARNI MILLIY TARBIYA ASOSIDA TARBIYALASHDA GENDER QARASHLAR TA’SIRI
Ushbu maqolada oilada bolalarni milliy tarbiya asosida tarbiyalash jarayonida gender qarashlarning o‘rni va ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda milliy qadriyatlar, an’anaviy gender rollari va zamonaviy pedagogik yondashuvlar uyg‘unligi masalalari yoritilgan. Shuningdek, oila muhitida qiz va o‘g‘il bolalarni tarbiyalashda tenglik, mas’uliyat va ijtimoiy rollarni shakllantirishning pedagogik jihatlari asoslab berilgan.
OILANING SHAXS TARBIYASIDAGI O‘RNI VA MILLIY QADRIYATLARNING TARBIYAVIY IMKONIYATLARI
Mazkur maqolada oilaning shaxs tarbiyasidagi yetakchi o‘rni hamda milliy qadriyatlarning tarbiyaviy imkoniyatlari tahlil qilinadi. Oilaning birlamchi ijtimoiy muhit sifatida shaxsning ma’naviy-axloqiy, ijtimoiy va madaniy jihatdan shakllanishiga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, milliy urf-odatlar, an’analar va qadriyatlarning tarbiya jarayonidagi pedagogik ahamiyati asoslab berilgan. Maqolada milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg‘unligiga asoslangan oilaviy tarbiyaning samarali yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan.
EFFECTIVE TECHNIQUES FOR VOCABULARY DEVELOPMENT
Ushbu maqolada ingliz tilini o‘rganishda lug‘at boyligini rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali metod va texnikalar tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida leksik birliklarni o‘zlashtirishning psixolingvistik asoslari, kontekstual o‘rganish, takrorlash mexanizmlari hamda faol lug‘atni shakllantirishga yo‘naltirilgan yondashuvlar yoritiladi. Maqolada cheklangan miqdordagi ilmiy manbalarga tayangan holda mualliflik tahlili ustuvor o‘rin egallaydi va nazariy qarashlar amaliy kuzatuvlar bilan boyitiladi.
MEHNAT MUHOFAZASIDA XALQARO TAJRIBA VA OʻZBEKISTONDA QOʻLLASH IMKONIYATLARI
Ushbu maqolada mehnat muhofazasi sohasida shakllangan xalqaro yondashuvlar va ularning amaliy samaradorligi tahlil qilinadi. Xususan, rivojlangan davlatlarda mehnat xavfsizligini ta’minlashda qo‘llanilayotgan tizimli mexanizmlar, profilaktik choralar hamda risklarni boshqarish usullari o‘rganiladi. Tadqiqotda xalqaro tajribani Oʻzbekiston sharoitida tatbiq etish imkoniyatlari mualliflik tahlili asosida yoritilib, milliy mehnat muhofazasi tizimini takomillashtirish yo‘llari asoslab beriladi.
KOMPARATIV PEDAGOGIKANING XALQARO VAZIFALARI
Ushbu maqolada komparativ pedagogika fanining shakllanishi, uning xalqaro miqyosdagi vazifalari va zamonaviy ta’lim tizimlarini rivojlantirishdagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda turli mamlakatlar ta’lim tizimlarini qiyosiy o‘rganish orqali ilg‘or pedagogik tajribalarni aniqlash, ularni milliy ta’lim amaliyotiga moslashtirish masalalari yoritiladi. Maqolada cheklangan miqdordagi ishonchli ilmiy manbalarga tayangan holda mualliflik tahlili ustuvor o‘rin egallaydi.
TARBIYA JARAYONINING MOHIYATI VA MAZMUNI
Ushbu maqolada tarbiya jarayonining pedagogik mohiyati, mazmuniy tarkibi hamda shaxs kamolotidagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida tarbiyaning ijtimoiy-pedagogik ahamiyati, uning maqsad va vazifalari, zamonaviy ta’lim sharoitida tarbiya mazmunining yangilanish omillari yoritiladi. Maqolada ilmiy manbalar bilan bir qatorda mualliflik tahlili ustuvor bo‘lib, tarbiya jarayoniga zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida baho beriladi.
ANALYSIS OF INTERNATIONAL EXPERIENCE IN MONITORING EDUCATIONAL PROGRAMS
This article examines international experiences in monitoring educational programs, focusing on conceptual foundations, methodological approaches, institutional mechanisms, and practical tools used in different countries. The study analyzes how monitoring systems are designed to ensure quality, relevance, effectiveness, and accountability in education, drawing on examples from Europe, North America, and Asia. Particular attention is paid to outcome-based education, quality assurance frameworks, data-driven decision-making, and stakeholder involvement. The article emphasizes the importance of continuous monitoring as a dynamic and reflective process rather than a purely administrative procedure. The findings highlight transferable practices that can inform the development and improvement of national education monitoring systems in the context of globalization and rapid socio-economic change.
ЭКСПРЕССИЯ ЭСТРОГЕНОВЫХ И ПРОГЕСТЕРОНОВЫХ РЕЦЕПТОРОВ ПРИ НЕОПЛАЗИЯХ ДОБАВОЧНОЙ ДОЛИ МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ
Оценить экспрессию эстрогеновых и прогестероновых рецепторов при различных морфологических вариантах неоплазий добавочной доли молочной железы.
CEFR AS A STRATEGY AND ITS BENEFITS IN UZBEKISTAN
Ushbu maqolada O‘zbekistonda CEFR (Yevropa tillarining umumiy malaka doirasi) joriy etilishi til ta’limi tizimiga qanday ijobiy ta’sir ko‘rsatgani tahlil qilinadi. CEFR asosida o‘quv dasturlari va baholash tizimi standartlashtirilib, zamonaviy va kommunikativ metodlar joriy qilindi. Bu jarayon o‘qituvchilarning malakasini oshirish, xalqaro darajada tan olinadigan sertifikatlarni taqdim etish va o‘quvchilarning til o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyasini kuchaytirishga yordam berdi. Natijada, O‘zbekiston til ta’limi sifati va xalqaro raqobatbardoshligi sezilarli darajada oshdi.
KRIPTO VALYUTALARNING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Mazkur ilmiy maqolada kripto valyutalarning zamonaviy global moliya tizimidagi o‘rni, ularning shakllanish jarayoni va rivojlanish istiqbollari keng qamrovli tahlil qilingan. Tadqiqot davomida blokcheyn texnologiyasining asosiy tamoyillari, markazlashtirilmagan moliya tizimlari (DeFi), raqamli aktivlar bozorining kengayishi hamda kripto valyutalarning iqtisodiy jarayonlarga ta’siri ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan. Shuningdek, kripto valyutalarning rivojlanishiga ta’sir etuvchi texnologik, iqtisodiy va huquqiy omillar, mavjud xavf-xatarlar va ularni kamaytirish mexanizmlari tahlil etilgan. Tadqiqot natijalari kripto valyutalar kelajakda raqamli iqtisodiyotning ajralmas qismi sifatida shakllanishini hamda an’anaviy moliya tizimlari bilan integratsiyalashuv jarayonining kuchayishini ko‘rsatadi.
BUILDING INTERCULTURAL COMMUNICATION COMPETENCE IN ENGLISH LESSONS
This article examines the process of building intercultural communication competence in English language lessons as an essential component of modern foreign language education. In the context of globalization, effective communication requires not only linguistic proficiency but also an understanding of cultural differences, values, and communication norms. The study highlights the importance of integrating intercultural elements into English teaching to develop learners’ ability to interact appropriately and effectively with representatives of other cultures. Various teaching strategies, including authentic materials, cultural comparison, role-plays, and discussion-based activities, are analyzed as practical tools for fostering intercultural awareness and sensitivity. The article emphasizes the role of the teacher in creating an inclusive learning environment that encourages openness, respect, and critical cultural reflection.
IMKONIYATI CHEKLANGAN O‘QUVCHILAR UCHUN INGLIZ TILINING AHAMIYATI.
XXI asr axborotlashgan jamiyatdir. Ilm-fan va ta’lim tez sur’atda rivojlanayotgan bir sharoitda tillarni, ayniqsa ingliz tilini bilish har bir inson uchun muhim hayotiy ko‘nikmaga aylangan. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivoji, onlayn ta’lim platformalarining ko‘payishi, elektron manbalarning til jihatdan asosan ingliz tilida bo‘lishi bu tilning ahamiyatini yanada kuchaytirmoqda.
CHET TILLARINI O‘QITISHDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR
Ushbu maqolada so‘nggi yillarda chet tillarini o‘qitishda qo‘llanilayotgan asosiy pedagogik innovatsiyalar tahlil qilinadi: kommunikativ yondashuv, vazifa asosida o‘qitish, mazmun va tilni integratsiyalash, aralash va yondashuvlari, kompyuter va mobil yordamchi o‘qitish, o‘yinlashtirish, hamda sun’iy intellekt va generativ AI ilovalari. Har bir metodning nazariy asoslari, afzalliklari, cheklovlari va amaliy tatbiq usullari keltiriladi hamda muallimlar va ta'lim muassasalari uchun tavsiyalar ishlab chiqiladi. Maqolada so‘nggi tadqiqotlar va misollar bilan dalillanishi ta'minlangan.
TABIAT RESURSLARIGA NISBATAN MULK HUQUQINI MUHOFAZA QILISHNING SHAKL VA USULLARI
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida tabiiy resurslar ustidan mulk huquqini huquqiy muhofaza qilish masalalari keng yoritilgan. Unda fuqarolarning atrof-muhitga nisbatan majburiyatlari, tabiat resurslaridan foydalanish tartibi va ularni asrashga doir konstitutsiyaviy, fuqarolik-huquqiy va ekologik normalar tahlil qilingan. Shuningdek, mulk huquqini sud va ma’muriy tartibda himoya qilish mexanizmlari, foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlari, davlat nazoratining ahamiyati bayon etilgan. Maqolada xorijiy davlatlarning ilg‘or tajribalari tahlil qilinib, ularni O‘zbekiston qonunchilik amaliyotiga moslashtirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqilgan. Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, ekologik barqarorlik va ijtimoiy manfaatlar uyg‘unligini ta’minlash bu maqolaning asosiy g‘oyasini tashkil etadi.
FIZIOTERAPIYA VA MASSAJNING REABILITATSIYA JARAYONIDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada tibbiy reabilitatsiya tizimida fizioterapiya va massajning nazariy, fiziologik hamda klinik ahamiyati chuqur ilmiy tahlil qilinadi. Reabilitatsiyaning bosqichlari, fizioterapevtik omillarning ta’sir mexanizmlari, massajning organizm tizimlariga ko‘rsatadigan reflektor va gumoral ta’siri yoritilgan. Turli kasalliklar — mushak-skelet tizimi, nevrologik, yurak-qon tomir va nafas tizimi patologiyalarida fizioterapiya va massajning kompleks qo‘llanilishi dalillarga asoslanib tahlil qilinadi. Maqola zamonaviy xalqaro tadqiqotlar va tavsiyalarga tayangan holda yozilgan.
YUQIMLI KASALLIKLAR TARQALISH ZANJIRI VA UNI UZISH USULLARI.
Maqolada yuqumli kasalliklarning epidemiologik asoslari, “tarqalish zanjiri” tushunchasi va uning har bir bo‘lagi (agent, rezervuar, chiqish yo‘li, uzatuvchi mexanizm, kirish yo‘li, sezgir mezbon) haqida batafsil tahlil beriladi. Har bir bo‘g‘inni uzish mumkin bo‘lgan amaliy va tashkilot jihatidan samarali chora-tadbirlar — aseptika/antiseptika, qo‘l gigienasi, dеzinfeksiya va sterilizatsiya, vaksinasiyalash, survelyans (monitoring), antibiotiklarni oqilona qo‘llash va jamoat sog‘lig‘i strategiyalari — dalillar bilan yoritiladi. Maqola WHO va CDC tavsiyalariga hamda so‘nggi ilmiy adabiyotlarga tayangan.
THE EFFECTIVENESS OF COMMUNICATIVE LANGUAGE TEACHING IN EFL CLASSROOMS
Communicative Language Teaching (CLT) has become one of the most widely adopted approaches in teaching English as a Foreign Language (EFL). This approach emphasizes meaningful communication, learner interaction, and the practical use of language in real-life contexts. The present study explores the effectiveness of CLT in EFL classrooms by examining its impact on students’ speaking competence, motivation, and overall communicative ability. The research is based on classroom observations, student questionnaires, and comparative analysis of traditional and communicative teaching methods. The findings indicate that CLT significantly enhances learners’ fluency, confidence, and engagement in English language learning. The study concludes that Communicative Language Teaching is an effective and learner-centered approach that should be widely implemented in EFL contexts.
TUPROQQA TAKRORIY EKINLAR URUG‘INI EKADIGAN “NO-TILL” SEYALKA EGATOCHKICHINING SFERIK DISKLARI ORASIDAGI BO‘YLAMA VA KO‘NDALANG MASOFALAR
Maqolada tuproqqa takroriy ekinlar urug‘ini ekadigan “No-Till” seyalka egatochkichining sferik disklari orasidagi bo‘ylama va ko‘ndalang masofalarni aniqlash bo‘yicha o‘tkazilgan nazariy tadqiqotlarning natijalari keltirilgan. Tadqiqot natijalari egatochkichning sferik disklari orasiga tuproq, o‘simlik qoldiqlari va begona o‘tlar tiqilmasligi hamda ular tomonidan egat tubi to‘liq kovlanishi ta’minlanishi uchun ular orasidagi bo‘ylama va ko‘ndalang masofalar mos ravishda kamida 27,5 cm va ko‘pi bilan 10 cm bo‘lishi lozimligini ko‘rsatdi.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ КОМПЛЕКСНОЙ ОЦЕНКИ КРЕДИТОСПОСОБНОСТИ КОРПОРАТИВНЫХ КЛИЕНТОВ В КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ УЗБЕКИСТАНА НА ОСНОВЕ РАСШИРЕННОГО НАБОРА ОФИЦИАЛЬНЫХ ДАННЫХ
Корпоративное кредитование остаётся одним из ключевых каналов финансирования реального сектора экономики Узбекистана. Однако качество и скорость кредитных решений в значительной мере зависят не только от стоимости ресурсов и аппетита банка к риску, но и от того, насколько полно банк «видит» фактическую финансовую картину заёмщика. На практике классическая модель оценки кредитоспособности корпоративных клиентов во многих случаях опирается преимущественно на документы, предоставленные самим клиентом, а также на обороты и обязательства внутри банка‑кредитора. При обслуживании предприятия сразу в нескольких банках существенная часть денежных потоков и долговых обязательств остаётся вне поля зрения андеррайтера, что приводит к неполноте анализа, удлинению цикла рассмотрения заявки и росту вероятности ошибочных решений.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ОЦЕНКИ КРЕДИТОСПОСОБНОСТИ КОРПОРАТИВНЫХ ЗАЁМЩИКОВ НА ОСНОВЕ ИНТЕГРАЦИИ ОФИЦИАЛЬНЫХ ДАННЫХ И АВТОМАТИЗИРОВАННЫХ РАСЧЁТОВ
Корпоративное кредитование остаётся системообразующим источником финансирования для предприятий в экономиках, где рынок капитала и небанковские инструменты привлечения средств развиты ограниченно. Качество кредитных решений в таком контуре определяется не только ценой ресурсов, но прежде всего точностью оценки кредитоспособности: способность банка корректно оценить денежные потоки, долговую нагрузку и устойчивость бизнеса напрямую влияет на уровень проблемной задолженности и на эффективность распределения финансового капитала в экономике.
ҚАНДЛИ ДИАБЕТ 2 ТИПИ ВА ДИАБЕТИК НЕФРОПАТИЯСИ БОР БЕМОРЛАРДА ВИТАМИН D ДЕФИЦИТИНИНГ ТАРҚАЛГАНЛИГИ
Диабетик нефропатия (ДН) қандли диабет 2 типининг (ҚД2) энг муҳим асоратларидан бири бўлиб, сурункали буйрак касаллигининг (СБК) ривожланишига ва юрак-қон томир асоратлари хавфининг ортишига олиб келади. Сўнгги йилларда витамин D нинг диабетик ва буйрак асоратлари патогенезидаги ўрни, хусусан, углевод алмашинуви, артериал қон босими ва протеинурияга таъсири кенг муҳокама қилинмоқда.
Ибрагимова Н. С., Даминова К. М., Хусанходжаева Ф. Т.
РАСПРОСТРАНЁННОСТЬ ДЕФИЦИТА ВИТАМИНА D У БОЛЬНЫХ САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ 2 ТИПА С ДИАБЕТИЧЕСКОЙ НЕФРОПАТИЕЙ
Диабетическая нефропатия (ДН) остаётся одним из наиболее значимых осложнений сахарного диабета 2 типа (СД2), приводящим к прогрессированию хронической болезни почек (ХБП) и увеличению сердечно-сосудистого риска. В последние годы активно обсуждается роль витамина D в патогенезе диабетических и почечных осложнений, включая его влияние на углеводный обмен, артериальное давление и протеинурию.
streptokokklar qoʻzgʻatadigan terining yaligʻlanishi hisoblanadi Saramasda yuz terisida birinchi boʻlib shikastlanadi yoki kindik sohasida joylashadi va tezda terining boshqa sohalariga tarqaladi („sayohat qilayotgan saramas“, „daydi saramas“). Tipik hollarda kasallik febril harorat, mahalliy giperemiya paydo boʻlishi (katta yoshdagi bolalarga taqoslanganda sust rivojlanadi) teri va teri osti kletchatkasining infil’tratsiyasidan boshlanadi. SHikastlangan oʻchoq chetlari koʻngʻirsimon, notoʻgʻri shaklli, ajratib turadigan gardish yoʻq, oʻzgarmagan teri ushlab koʻrilganda gipertermiya boʻlish mumkin.
OVQATANISH GIGIENASI QOIDALARI — TO’G’RI VA RATSIONAL OVQATLANISHNING MUHIMLIGI
Tananing gigienasi haqida hamma biladi. Ovqatlanish gigienasi haqida-chi? Ushbu tushuncha oziq-ovqat mahsulotarini saqlash, tayyorlash va iste’mol qilishning bir qator qoidalarini o’z ichiga oladi. Ovqatlanishda gigienik bo’lish va zaharlanish yoki ifloslanish ehtimolini oldini olish nimani anglatishi haqida batafsil bilib oling.
Normada immun tizimimiz – bu organizmni viruslar, bakteriyalar va boshqa «bosqinchilar»dan himoya qiladigan sodiq armiyadir. Autoimmun kasalliklarda (AIK) nosozlik yuz beradi: immunitet xato bilan o’zining to’qimalari va a’zolariga begona sifatida hujum qila boshlaydi. Bu surunkali yallig’lanish va shikastlanishga olib keladi. Ko’plab AIK mavjud va har biri o’zining «nishoni»ga ega: bo’g’imlar, teri, qalqonsimon bez, buyraklar, qon tomirlari, biriktiruvchi to’qima va hatto qon hujayralari yoki homiladorlikni saqlab qolish uchun zarur bo’lgan elementlar.
MAGNIT BO’RONINING YURAK QON TOMIR SISTEMASIGA TASIRI.
Magnit bo’ronlari-kompas magnit milining surilishini qo’zg’atuvchi yer magnit maydoning Keskin o’zgarishi.Magnit bo’ronlari bir vaqtda yer yuzining katta hududlarida, ba’zida butun yer yuzida kuzatiladi.Magnit bo’ronlari,ko’pincha, tun vaqtiga to’g’ri keladi.Magnit bo’ronlari bir necha soatdan bir necha kungacha davom etadi va inson salomatligiga salbiy tasir ko’rsatadi.Uyqusizlik ,tushkun kayfiyat, asabiylik, bosh og’rig’i, migren, qon bosimining oshishi yoki pasayishi, umumiy ahvolning yomonlashuvi kuzatiladi.
Elektron pochta tizimlari bugungi kunda axborot almashishning eng keng tarqalgan vositalaridan biri hisoblanadi. Korporativ muhitda, ta’lim sohasida va shaxsiy foydalanuvchilarda elektron xatlar orqali kunlik ma’lumotlar oqimi juda katta miqdorda hosil bo‘ladi. Shu sababli, elektron xatlarni samarali boshqarish, ularni mavzular bo‘yicha guruhlash va avtomatik tasniflash tizimlarini yaratish dolzarb ilmiy va amaliy muammo sifatida namoyon bo‘lmoqda.
RAQAMLI IJTIMOIY TARMOQLARDA MA’LUMOTLARNI BOSHQARISH VA INTELLEKTUAL TAHLIL STRATEGIYALARI
Bugungi jadalllik bilan rivojlanib taraqqiy etib borayotgan jamiyatda barcha sohalarda bo‘lgani kabi ijtimoiy sohalarda ham tub o‘zgarishlar ro‘y bermoqda, ayniqsa ijtimoiy sohada turli xizmatlarni bajarishda, turli xizmatlardan foydalanish ham rivojlanib bormoqda. Ijtimoiy sohadagi xizmatlar globallashgan jamiyatda onlayn amalga oshirilish ishlari ancha tarqqiy etib bormoqda. Insoniyat tarixida internetning kashf qilinishi eng yuksak yutuqlardan biri bo’lib, xizmat qildi. Shundan keyin ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish onlayn ko‘rinishga o‘tib bordi. Darhaqiqat, internetda eng qulay va oson bo‘lgan paltforma bu ijtimoiy tarmoqlardir.
INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA RAG‘BATLANTIRISH KATEGORIYASINING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI
Ushbu ilmiy maqolada ingliz va o‘zbek tillarida rag‘batlantirish kategoriyasining lingvomadaniy xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Rag‘batlantirish nutqiy muloqotda muhim pragmatik vosita sifatida adresatni qo‘llab-quvvatlash, ijobiy baholash va motivatsiya uyg‘otishga xizmat qiladi. Maqolada rag‘batlantiruvchi birliklarning madaniy asoslari, ularning nutqiy vaziyatdagi qo‘llanilishi hamda ingliz va o‘zbek tillariga xos farqli jihatlar yoritiladi.
HYGIENIC ANALYSIS OF NUTRITION STATUS AMONG MINING AND METALLURGICAL INDUSTRY WORKERS
According to the International Labour Organization (ILO), inadequate nutrition significantly impacts workers' health, productivity, and industrial losses. Specifically, malnutrition or an unbalanced diet can lead to a 20% reduction in labor productivity. Research indicates that workplace interventions focusing on nutrition and physical activity—particularly the promotion of a healthy lifestyle—improve health outcomes, reduce absenteeism, and enhance overall work efficiency[1,6]. Therefore, establishing a scientifically grounded preventive nutrition framework for mining and metallurgical workers remains a critical task for occupational hygiene and preventive medicine[2,5].
HYGIENIC RECOMMENDATIONS FOR THE HYGIENIC ASSESSMENT OF OBESITY IN WOMEN
Relevance of the topic. The issue of obesity among women of reproductive age is currently one of the most pressing challenges for global public health. According to WHO data, more than 40% of adult women worldwide are overweight, and 15–20% suffer from obesity. Obesity is a major risk factor for the development of cardiovascular diseases, type II diabetes, arterial hypertension, musculoskeletal disorders, and reproductive health impairments. The specific climatic, socio-economic, and dietary habits of the Surkhandarya region necessitate a profound hygienic analysis of obesity among middle-aged women.
HYGIENIC ASSESSMENT OF THE IMPACT OF FAST FOOD CONSUMPTION ON PUBLIC HEALTH
Relevance. At present, the widespread consumption of fast food products and the growing demand for them have become one of the major hygienic problems affecting public health. In particular, the increasing intake of fast food among young people and the working-age population raises the risk of obesity, cardiovascular diseases, diabetes mellitus, gastrointestinal disorders, and metabolic disturbances. The high caloric value of fast food products, along with their excessive content of fats, salt, sugar, and artificial additives, makes their hygienic assessment a pressing issue. Therefore, studying and evaluating the impact of fast food consumption on public health from a hygienic perspective is of significant scientific and practical importance.
HYGIENIC RECOMMENDATIONS FOR THE PREVENTION OF RISK FACTORS FOR ALIMENTARY-RELATED DISEASES
Relevance of the problem. Nutrition transition is radically transforming food systems worldwide and causing changes that impact public health and the environment. Here, we assess the continued progression of the nutrition transition and its associated markers related to food consumption on a global scale. These markers range from overweight and malnutrition to obesity, food waste, and environmental pressure.
HYGIENIC RECOMMENDATIONS FOR THE NUTRITIONAL STATUS OF PEOPLE WITH DISABILITIES
Relevance This thesis analyzes the main factors affecting the nutritional status of individuals with disabilities. Nutrition of people with disabilities is considered an important factor determining their health, functional status, and quality of life.
"НЕВРОЛОГИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ ПРИ ЗАВИСИМОСТИ ОТ НОВЫХ ПСИХОСТИМУЛЯТОРОВ, ТАКИХ КАК КАТИНОН, И ЛЁД ИХ ВЛИЯНИЕ НА ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ СИСТЕМЫ ОРГАНИЗМА".
зависимость, катинон, употребление наркотиков, прфилактика, психозы.
BAZALT MINERAL XOMASHYOSI ASOSIDA TOʻLDIRILGAN ORGANO-NOORGANIK MATERIALLAR FIZIK XUSUSIYATLARINI O‘RGANISH
Bazalt mineral xomashyosi asosida to‘ldirilgan organo-noorganik kompozit materiallarning asosiy fizik xossalarini tadqiq etish natijalari keltirilgan. Bazaltning tabiiy mineral sifatidagi yuqori mexanik mustahkamligi, issiqlikka va kimyoviy ta’sirlarga chidamliligi uni polimer kompozitlarda samarali to‘ldiruvchi sifatida qo‘llash imkonini beradi[1]. Tadqiqotlar davomida bazalt kukuni bilan modifikatsiyalangan kompozitlarning zichligi, suv shimuvchanligi, issiqlik o‘tkazuvchanligi va mexanik ko‘rsatkichlari o‘rganildi.
ИССЛЕДОВАНИЕ СОСТОЯНИЯ СЛЮННЫХ ЖЕЛЁЗ ПРИ ПАТОЛОГИИ ДЫХАТЕЛЬНОЙ СИСТЕМЫ
Заболевания дыхательной системы сопровождаются не только поражением бронхолёгочного аппарата, но и системными изменениями, затрагивающими слюнные железы и состав слюны, что открывает возможности для неинвазивной диагностики. Цель исследования – разработать и верифицировать многоуровневый протокол оценки состояния слюнных желез и слюны у пациентов с патологией дыхательной системы и на этой основе создать диагностическую панель слюнных биомаркеров. Обследованы 190 человек: больные бронхиальной астмой (n = 45), хронической обструктивной болезнью лёгких (n = 40), хроническим бронхитом (n = 40), острыми воспалительными заболеваниями нижних дыхательных путей (n = 45) и практически здоровые лица (n = 20). В нестимулированной смешанной слюне определяли концентрации IL-6, IL-8, IL-10, IFN-γ, эозинофильного катионного белка (ECP), секреторного IgA, лизоцима, лактоферрина, α-амилазы, а также pH, скорость слюноотделения, вязкость, буферную ёмкость и ионный состав. Статистический анализ включал непараметрические критерии, корреляционный анализ, логистическую регрессию и ROC-анализ. Выявлено, что при всех вариантах патологии дыхательной системы слюна характеризуется выраженным воспалительным сдвигом (повышение IL-6, IL-8, ECP, изменение профиля цитокинов), гипосаливацией, снижением pH и буферной ёмкости, ростом вязкости и изменением ионного баланса. Для астмы, ХОБЛ, хронического бронхита и острых инфекций получены отличающиеся «слюнные портреты», отражающие преобладание эозинофильного или нейтрофильного воспаления и степень активности процесса. Наиболее информативной оказалась комбинированная панель из четырёх показателей (IL-6, IL-8, ECP, pH), обеспечившая чувствительность 88% и специфичность 90% при распознавании хронической патологии дыхательной системы, что достоверно превосходит диагностическую ценность отдельных маркеров. Сформирован алгоритм интерпретации слюнных показателей, интегрирующий иммунологические, антимикробные и физико-химические параметры слюны в оценку тяжести заболевания и риск стоматологических осложнений. Полученные результаты подтверждают высокую информативность слюны как неинвазивного диагностического субстрата в пульмонологии и обосновывают целесообразность включения слюнной диагностики в комплексное обследование пациентов с заболеваниями дыхательной системы.
ИЗУЧЕНИЕ СОСТОЯНИЯ СЛЮННЫХ ЖЕЛЁЗ ПРИ ПАТОЛОГИИ ДЫХАТЕЛЬНОЙ СИСТЕМЫ
Проведено исследование состояния больших слюнных желёз и состава слюны у пациентов с воспалительными заболеваниями дыхательной системы. Цель – разработать и подтвердить многоуровневый неинвазивный подход к диагностике и мониторингу респираторного воспаления на основе анализа слюны. В рамках одномоментного сравнительного исследования обследованы 5 групп взрослых (18–65 лет): бронхиальная астма, ХОБЛ, хронический бронхит вне обострения, острая внегоспитальная пневмония (и вирусные аналоги) и здоровый контроль. Оценивались цитокины (IL-6, IL-8, IL-10, IL-17, IFN-γ), эозинофильный катионный белок (ECP), антибактериальные белки (лизоцим, лактоферрин), общие физико-химические показатели слюны (pH, буферная ёмкость, Na⁺/K⁺, вязкость) и скорость слюноотделения, сопоставляемые с клинико-функциональными показателями дыхательной системы. Показано, что слюна отражает тип воспаления (эозинофильное vs нейтрофильное) и тяжесть заболевания: у астмы отмечено значимое повышение IL-8 (~3000 против ~1000 пг/мл у здоровых) и ECP (~700 против ~350 мкг/л), коррелирующее с уменьшением ОФВ₁ (r≈–0,61; p<0,01); при ХОБЛ – рост IL-6/IL-8 (IL-8 до ~1800 пг/мл) и антибактериальных факторов, сопряжённый с ухудшением спирометрии и учащением обострений. У всех пациентов выявлено подкисление слюны (pH 6,5–6,8 vs 7,0–7,2; снижение базовой секреции до 0,20–0,25 мл/мин vs ~0,30 мл/мин) и рост вязкости слюны на 15–25%, что клинически проявляется ксеростомией и повышенным стоматологическим риском при тяжёлом течении. Комплексный анализ ключевых биомаркеров (IL-6+IL-8+ECP+pH) позволил различать больных и здоровых с высокой точностью (AUC=0,93; чувствительность 88%, специфичность 90%). Результаты подтверждают информативность слюны как неинвазивной диагностической матрицы и указывают перспективы использования слюнной панели для ранней фенотипизации воспаления дыхательных путей и мониторинга эффективности терапии.
MAKTAB O‘QUVCHILARIDA GADJETLARGA QARAMLIK NAMOYON BO‘LISHINING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI (KATTA SINF O‘QUVCHILARI MISOLIDA)
Ushbu tezisda katta sinf o‘quvchilari orasida gadjetlardan haddan tashqari foydalanishning psixologik omillari, shakllanish mexanizmlari va oqibatlari ilmiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘quvchilarda texnologik qaramlikning paydo bo‘lishiga sabab bo‘luvchi motivlar, yoshga xos psixologik jarayonlar, shaxslararo munosabatlardagi o‘zgarishlar, emotsional holatga ta’siri hamda ta’lim jarayoniga ko‘rsatadigan salbiy-ijobiy ta’sirlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, gadjetlarga qaramlikning oldini olish va uning sog‘lom darajada boshqarilishini ta’minlashga doir tavsiyalar beriladi. Tadqiqot natijalari gadjetlardan foydalanishning psixologik va sotsiologik jarayonlar bilan chambarchas bog‘liqligini ko‘rsatib beradi.
СТРЕСС И ЖИЗНЕННЫЕ КРИЗИСЫ: ЗНАЧЕНИЕ РЕЛИГИОЗНОГО КОПИНГА В ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ АДАПТАЦИИ ЛИЧНОСТИ
В условиях стремительных социальных и культурных изменений современный человек все чаще сталкивается с ситуациями повышенного психологического напряжения. Экономическая нестабильность, трансформация семейных отношений, профессиональные трудности, ухудшение состояния здоровья, а также утрата значимых людей создают предпосылки для возникновения стрессовых состояний и жизненных кризисов, сопровождающихся тревожностью, эмоциональным истощением и снижением адаптационных ресурсов личности [1]. Подобные состояния нередко приводят к психологической дезадаптации и снижению качества жизни.
KICHIK MOLEKULALARDAN KATTA MUAMMOLARGACHA: GALAKTOZEMIYA VA UNING ASORATLARI
Ushbu maqolada galaktozemiya — galaktoza metabolizmining tug‘ma buzilishi bo‘lgan irsiy kasallikning molekulyar asoslari va uning klinik oqibatlari yoritiladi. Galaktoza molekulasining oddiy tuzilishiga qaramay, GALT fermenti yetishmovchiligi sababli organizmda uning metabolik to‘planishi jiddiy fiziologik zararlarga olib kelishi mumkin. Maqolada kasallikning patogenezi, neonatallardagi erta belgilari, uzoq muddatli asoratlar — ayniqsa nevrologik buzilishlar, suyak mineral zichligi pasayishi va reproduktiv tizimdagi o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Shuningdek, galaktoza cheklangan dietaning samaradorligi, skriningning ahamiyati va genetik mutatsiyalarning kasallik og‘irligiga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Ushbu ish galaktozemiyaning erta tashxis va doimiy nazorat orqali boshqarilishi mumkin bo‘lgan hayotiy muhim metabolik kasallik ekanligini ta’kidlaydi.
Hozirgi kunda ko'plab ota onalar ayrim noto'g'ri malumotlarga tayanib, farzandlarining emlanishiga qarshilik qilishmoqda va shu sababli chaqaloqlar oddiy va bitta vaksina orqali bartaraf etiladigan ko'plab kasalliklarga chalinmoqdalar va hatto o'lim holatlari kuzatilmoqda
MITOXONDRIAL KASALLIKLARNING BIKIMYOVIY ASOSLARI
Mitoxondriyada asosan krebs sikli, yog’ kilotasi betta oksidlanishi va oksidlovchi fosforlanish birgalikda harakat qilib hujayraning ATF ni ko’p qismini hosil qiladi. Mitoxondrialar o’zidagi mtDNK va yadro DNK genlaridagi mutatsiyalar natijasida oksidlanish fosforlanish funksiyasini asta sekin yo’qota boshlaydi. Natijada hujayrada gipoenergetik hoatlar ya’ni organizmda mitoxondrial kasalliklarga sabab bo’luvchi jarayonlar boshlanadi. Bunday kasalliklar surunkali, heterojen, genetik jihatdan meros bo’lib o’tadi va har qanday yoshdagi odamga va har qanday tana a’zolariga Zarar yetkazishi mumkin. Mitoxondrial kasalliklar asosan ko’p tizimli bo’lib, yurak, mushak, ko’z, asab, buyrak va jigar kabi energiyaga boy a’zolarni zararlaydi. Afsuski davolash faqat kelib chiqadigan kasallik asoratlariga qaratiladi, to’liq davolab bo’lmaydi.
THE TRANSFORMATION OF THE HERO: FRODO’S INNER JOURNEY AND PSYCHOLOGICAL HEROISM
This paper explores the psychological dimensions of heroism in J.R.R. Tolkien’s The Lord of the Rings, focusing specifically on Frodo Baggins as a central figure whose journey transcends physical challenges to encompass profound inner transformation. While traditional heroic narratives often emphasize external feats and martial valor, Frodo’s heroism manifests through endurance, moral fortitude, and the capacity to confront internal fears. By examining Frodo’s progression from a simple hobbit in the Shire to a burdened ring-bearer confronting the dark forces of Middle-earth, this study highlights the interplay between psychological resilience, ethical responsibility, and personal growth. The analysis underscores that heroism is not merely an external pursuit but an internal evolution shaped by the confrontation with temptation, suffering, and the moral complexities of choice. Through Frodo’s experience, Tolkien offers a nuanced portrayal of the hero as a psychological and moral agent, suggesting that true courage is inseparable from self-awareness, emotional struggle, and the persistent effort to uphold integrity in the face of overwhelming adversity.
MECHANISMS OF SEPSIS DEVELOPMENT AND THE CLINICAL IMPORTANCE OF ITS EARLY DIAGNOSIS
This scientific work is devoted to a comprehensive analysis of sepsis from the point of view of modern medicine. The study covers the etiology, pathogenesis, clinical course, diagnostic criteria, and methods of treatment and prevention of sepsis based on scientific sources. Sepsis is considered as a systemic inflammatory response of the body to infection, and the role of immune, hemodynamic, and metabolic disorders in its development mechanisms is emphasized. The work also analyzes various clinical forms of sepsis, including neonatal, obstetric, and surgical sepsis. The importance of early diagnosis, the effectiveness of antibiotic therapy, and intensive care measures are also considered. The results of the study indicate the need for a comprehensive and systematic approach to reducing mortality and complications associated with sepsis. This scientific work is of practical and theoretical importance for medical professionals, students, and researchers.
CERVICITIS: ETIOLOGY, PATHOGENESIS, CLINICAL COURSE, AND MODERN THERAPEUTIC APPROACHES.
This scientific work is devoted to the study of the clinical, etiological and pathogenetic characteristics of cervicitis, an inflammatory disease of the cervix. The study analyzes the causes of cervicitis, mechanisms of development, clinical symptoms, diagnostic methods, and principles of treatment and prevention based on modern scientific sources. The acute and chronic forms of the disease, as well as its connection with sexually transmitted infections, are highlighted. The impact of cervicitis on women's reproductive health, its role in the development of infertility and cervical pathologies are emphasized. The conclusions obtained show that early diagnosis and comprehensive treatment of cervicitis are of great importance in maintaining women's health.
FEATURES OF THE TRANSITION OF MENINGOCOCCAL INFECTION IN EARLY CHILDREN (CLINICAL CASE FROM PRACTICE)
According to WHO, meningococcal infection is still a global problem in Europe and Central Asia.
ТЕХНИКА АККОМПАНЕМЕНТА (COMPING) НА ФОРТЕПИАНО В СТИЛЯХ POP И JAZZ
В данной статье рассматривается техника comping как важнейший элемент фортепианного аккомпанемента в стилях Pop и Jazz. Comping — это процесс создания ритмического и гармонического фона исполнителем, который обеспечивает общее музыкальное движение в ансамбле. В статье анализируются различия компинга в Pop и Jazz, особенности расположения аккордов (voicing), ритмические паттерны, динамика, взаимодействие с импровизацией, а также упражнения для развития исполнительского мастерства. Кроме того, представлены рекомендации по работе с вокалом и ансамблем в процессе аккомпанирования.
Ушбу мақолада акустик гитарада кенг тарқалган ижро услубларидан бири — fingerstyle техникаси назарий ва амалий жиҳатдан ёритилади. Fingerstyle — медиаторсиз, бармоқлар орқали торларни алоҳида ёки бир вақтда чалиш усули бўлиб, у мусиқанинг мелодия, бас ва гармония қисмларини бир вақтда ижро этиш имконини беради. Мақолада fingerstyle ижросининг асосий элементлари, бармоқларнинг вазифалари, ритмик мустақиллик, арпеджио ва перкуссив услублар ҳамда бошланғич ўрганувчилар учун самарали машқлар келтирилган.
TASK-BASED LEARNING (TBL) УСУЛИДА ИНГЛИЗ ТИЛИНИ ЎҚИТИШ САМАРАДОРЛИГИ
Ушбу мақолада инглиз тилини ўқитишда замонавий методик йўналишлардан бири бўлган Task-Based Learning (TBL) усулининг назарий асослари, таълим жараёнидаги аҳамияти ва амалий самарадорлиги ёритилади. TBL усули ўқувчиларни реал ҳаётга яқин вазифалар (tasks) орқали тилни табиий муҳитда қўллашга йўналтиради. Мақолада TBLнинг асосий босқичлари (pre-task, task cycle, language focus), ўқувчи фаоллигини оширишдаги ўрни, speaking ва listening кўникмаларини ривожлантириш имкониятлари ҳамда баҳолаш мезонлари таҳлил қилинган. Шунингдек, TBL усулида учрайдиган муаммолар ва уларни бартараф этиш йўллари бўйича тавсиялар берилган.
ZAHIRIDDIN MUHAMMAD BOBUR DAVLATCHILIK MAKTABI, “BOBURNOMA” VA MA’NAVIY MEROS
Ushbu maqolada Temuriylar sulolasining buyuk vakili, davlat arbobi, sarkarda va shoir Zahiriddin Muhammad Boburning hayoti, siyosiy faoliyati hamda adabiy merosi keng yoritiladi. Boburning Farg‘ona taxtidagi ilk qadamlari, Samarqand uchun kurashlari, Kobul davri va Hindistonda Boburiylar sulolasiga asos solishi tarixiy misollar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, “Boburnoma” asarining tarixiy-adabiy ahamiyati, Boburning shoir sifatidagi ijodi va uning ma’naviy merosi haqida ilmiy xulosalar keltiriladi.
КИНО АКТЁРЛИГИДА “КАМ ЭМОЦИЯ – КУЧЛИ ТАЪСИР” ТАМОЙИЛИ ИЧКИ ИФОДА, МИМИКА ВА КАМЕРА ПСИХОЛОГИЯСИ
Ушбу мақолада кино актёрлигида кенг қўлланилаётган “кам эмоция – кучли таъсир” тамойилининг назарий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинади. Кино санъатида камера инсоннинг ички кечинмаларини яқин план орқали юқори даражада кўрсатиб бера олиши сабабли актёрнинг ортиқча ҳиссий ифодаси аксинча сунъийликка олиб келиши мумкин. Шу нуқтаи назардан, минимал ташқи ҳаракат, чекланган мимика ва ички руҳий ҳолатни назорат қилиш орқали кучли драматик таъсир яратиш механизмлари ёритилади. Мақолада кино актёрлигида ички энергия, кўз ифодаси, сукут, пауза, темп-ритм ҳамда психофизик тайёргарликнинг аҳамияти асослаб берилади.
ИНГЛИЗ ТИЛИНИ ЎҚИТИШДА ТАСK-BASED LEARNING (TBL) ЁНДАШУВИ НАЗАРИЙ АСОСЛАР, АМАЛИЙ МЕХАНИЗМЛАР ВА ПЕДАГОГИК САМАРАДОРЛИК
Ушбу мақолада инглиз тилини ўқитишда Task-Based Learning (TBL) — вазифа (топшириқ) асосида таълим ёндашувининг назарий-методик асослари ҳамда унинг амалий қўлланилиш имкониятлари таҳлил қилинади. TBL ёндашуви тилни грамматик қоидаларни ёдлаш орқали эмас, балки реал ҳаётда учрайдиган коммуникатив вазифаларни бажариш жараёнида табиий ўзлаштиришни мақсад қилади. Мақолада TBL моделининг босқичлари, дарс жараёнини ташкил этиш механизмлари, ўқувчиларнинг нутқ фаолиятини ривожлантиришдаги ўрни, шунингдек, баҳолаш ва мониторинг тизимини такомиллаштириш йўллари илмий жиҳатдан асослаб берилади. Шу билан бирга, ушбу ёндашувнинг ўқув мотивациясига, автоном ўқувчи компетенциясига ҳамда тил кўникмаларининг интеграцияланган ривожланишига таъсири ёритиб берилади.
WAYS OF DEVELOPING STUDENTS’ CREATIVE ABILITIES THROUGH MORAL EDUCATION LESSONS IN PRIMARY SCHOOL
This paper examines effective ways of developing creative abilities of primary school students through moral education lessons. special attention is paid to learner-centered methods and foreign educational experiences that encourage creativity, independent thinking, and moral development.
MAXSUS TA’LIM EHTIYOJLARI BO‘LGAN O‘QUVCHILAR UCHUN RAQAMLI SAVODXONLIKNI SHAKLLANTIRISHDA INFORMATIKANING O‘RNI
Mazkur maqolada maxsus ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan, imkoniyati cheklangan o‘quvchilar uchun raqamli savodxonlikni shakllantirishda informatika fanining o‘rni ilmiy-pedagogik jihatdan tahlil qilingan. Unda maxsus texnikumlar sharoitida informatika fanini moslashtirilgan o‘qitish, raqamli va assistiv texnologiyalardan foydalanish, amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish hamda o‘quvchilarning kasbiy tayyorgarligi va ijtimoiy moslashuvini ta’minlash masalalari yoritilgan. Shuningdek, raqamli xavfsizlik, masofaviy ta’lim imkoniyatlari va o‘qituvchining raqamli pedagogik kompetensiyasining ahamiyati asoslab berilgan. Maqola inklyuziv ta’lim tizimini rivojlantirishda informatika fanining strategik ahamiyatini ochib beradi.
ALISHER NAVOIY ASARLARIDA TA'LIM-TARBIYA MASALALARI
Ushbu maqolada Alisher Navoiy asarlarida ta’lim-tarbiya masalalari keng qamrovda tahlil qilinadi. Mazkur tadqiqotda shoirning ilmga, ma’naviy va axloqiy tarbiyaga oid qarashlari, ustoz-shogird munosabatlari, komil inson kontseptsiyasi va ijtimoiy mas’uliyat g‘oyalari yoritilgan. Asarlar misolida yoshlarni ma’naviy barkamollikka yetaklash, adabiyot va tarbiyaviy o‘rnaklar orqali tarbiya berishning pedagogik ahamiyati ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari zamonaviy ta’lim jarayonida Navoiy pedagogik merosidan samarali foydalanish imkoniyatini ochib beradi.
ONA TILI TA’LIMI VA UNING ISTIQBOLI: MILLIY O‘ZLIKDAN GLOBAL TARAQQIYOT SARI
Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim talablari doirasida o‘zbek tili va ona tili fanining o‘qitilish holati, metodik islohotlar va sohaning kelajakdagi rivojlanish istiqbollari tahlil qilingan. Maqolada an’anaviy o‘qitish usullaridan voz kechib, kommunikativ kompetensiyalarni shakllantirish, tilni raqamlashtirish (AI va til korpuslari) hamda o‘quvchilarning nutqiy madaniyatini yuksaltirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, ona tili ta’limini xalqaro baholash standartlariga (PISA, PIRLS) moslashtirish va tilning iqtisodiy resurs sifatidagi nufuzini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ilgari surilgan.
IMKONIYATI CHEKLANGAN BOLALAR HAYOTIDA IP KAMERALARINING AHAMIYATI
Ushbu ishda imkoniyati cheklangan bolalar hayotida IP kameralarining ahamiyati yoritib berilgan. IP kameralar bolalarning xavfsizligini ta’minlash, ularning kundalik faoliyatini masofadan nazorat qilish hamda favqulotda holatlarni o‘z vaqtida aniqlashda muhim texnologik vosita hisoblanadi. Shuningdek, mazkur texnologiya ta’lim jarayonini qo‘llab-quvvatlash, masofaviy ta’lim imkoniyatlarini kengaytirish va individual pedagogik yondashuvni shakllantirishda samarali vosita bo‘lib xizmat qiladi. IP kameralar ota-onalar, pedagoglar va tibbiy mutaxassislar o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlab, reabilitatsiya va ijtimoiy moslashuv jarayonlarini yanada takomillashtirishga yordam beradi. Natijada, imkoniyati cheklangan bolalarning mustaqilligi, ruhiy holati va hayot sifati yaxshilanadi.
Fayzullayev Shomurod, Kurbanov Shavkatjon, Nurmatov Zafar
MUSTAQILLIK DAVRIDA NAMANGAN VILOYATIDA OMMAVIY TADBIRLARNING TARIXI
Mazkur maqolada Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan soʻng Namangan viloyatida ommaviy tadbirlarni tashkil etishning shakllanish va rivojlanish bosqichlari ilmiy-tarixiy jihatdan tahlil qilinadi. Ommaviy tadbirlarning nafaqat koʻngilochar, balki kuchli mafkuraviy va maʼnaviy-maʼrifiy vositaga aylanganini haqida soʻz boradi.