ENERGETIKA TIZIMIDA METROLOGIK TA’MINOTNI INNOVATSION RIVOJLANTIRISH
Abstract
Mazkur maqolada energetika tizimida metrologik ta’minotni innovatsion asosda rivojlantirish, mahalliylashtirish va xalqaro standartlarga moslashtirish masalalari ilmiy-amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Energetika sohasida o‘lchov vositalarining aniqligi, kalibrlash infratuzilmasining holati hamda mahalliy ishlab chiqarish darajasi tizim samaradorligiga bevosita ta’sir etuvchi asosiy omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida energetika tizimida mavjud uch asosiy muammo — o‘lchov vositalarining texnik eskirganligi, kalibrlash laboratoriyalarining zamonaviy texnologiyalar bilan yetarli jihozlanmaganligi va mahalliy o‘lchov vositalarining xalqaro standartlarga to‘liq mos kelmasligi aniqlanadi. Maqolada ushbu muammolarni bartaraf etish uchun raqamli va intellektual o‘lchov texnologiyalarini joriy etish, kalibrlash laboratoriyalarini modernizatsiya qilish, IEC, ISO va OIML standartlariga mos mahalliy o‘lchov vositalarini ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish hamda soha uchun malakali kadrlar tayyorlash kabi kompleks yechimlar taklif etiladi. Ilmiy kuzatuvlar va amaliy natijalar asosida metrologik aniqlikni oshirish energiya yo‘qotishlarini kamaytirish, hisob-kitob shaffofligini ta’minlash hamda energetika tizimining iqtisodiy va ekologik samaradorligini oshirishga xizmat qilishi asoslab beriladi.
References
1. IEC 62052-11: Electricity metering equipment (AC) – General requirements, tests and test conditions – Part 11: Metering equipment. International Electrotechnical Commission, 2003.
2. IEC 62053-21: Electricity metering equipment (AC) – Particular requirements – Part 21: Static meters for active energy (classes 1 and 2). IEC, 2003.
3. OIML R46: Metrological regulation for active electrical energy meters. International Organization of Legal Metrology, 2003.
4. ISO/IEC 17025: General requirements for the competence of testing and calibration laboratories. ISO/IEC, 2017.
5. S. P. Chowdhury, “Smart Grid: Fundamentals of Design and Analysis,” Wiley, 2012.
6. J. Momoh, “Smart Grid: Fundamentals of Energy, Communication, and Control,” Wiley-IEEE Press, 2012.
7. R. Billinton, R. N. Allan, “Reliability Evaluation of Power Systems,” 2nd Edition, Springer, 1996.
8. M. Kezunovic, “Smart Grids: Infrastructure, Technology, and Solutions,” CRC Press, 2011.
9. A. Bose, “Advanced Metering Infrastructure for Smart Grids,” Electric Power Systems Research, Vol. 81, Issue 8, 2011, pp. 1734–1740.
10. M. H. J. Bollen, “Understanding Power Quality Problems: Voltage Sags and Interruptions,” IEEE Press, 2000.
11. Energetika vazirligi, “O‘zbekiston Respublikasi Elektr Energetikasi Strategiyasi 2030,” Toshkent, 2021.
12. M. Kezunovic, “Metering and Monitoring in Smart Grids,” IET, 2010.
13. F. Milano, “Power System Modelling and Scripting,” Springer, 2010.
14. E. Handschin, “Calibration and Measurement in Electrical Energy,” Springer, 2006.
15. World Bank, “Uzbekistan Energy Sector Review,” 2020.
16. International Energy Agency (IEA), “Electricity Information 2022,” OECD/IEA, 2022.
17. J. Momoh, “Smart Metering and Data Analytics in Power Systems,” IEEE Transactions on Smart Grid, 2014.
18. ISO 50001: Energy management systems – Requirements with guidance for use, ISO, 2018.
19. H. Farhangi, “The Path of the Smart Grid,” IEEE Power and Energy Magazine, Vol. 8, Issue 1, 2010.
20. A. Ipakchi, F. Albuyeh, “Grid of the Future,” IEEE Power and Energy Magazine, Vol. 7, Issue 2, 2009.
